Vorige week over reuma in HLN.
“Ontstekingsreuma (of ‘artritis’) is geen slijtage van het kraakbeen zoals bij artrose. “Het is een auto-immuunaandoening”, zegt dokter Valérie Lambrecht, diensthoofd Reumatologie van het AZ Maria Middelares in Gent. “Het betekent dat je afweersysteem antistoffen aanmaakt tegen je eigen lichaam. Dat immuunsysteem bestrijdt normaal infecties en beschermt je tegen virussen en bacteriën. Maar bij een auto-immuunaandoening gaat er iets fout, ontspoort dat systeem, wat er in geval van gewrichtsreuma toe leidt dat de gewrichten gaan ontsteken.”
➡️➡️ Artikel hier geplakt voor wie niet kan inloggen op HLN.
Zonder ingrijpen wordt reuma alleen maar erger”: hoe herken en behandel je de aandoening?
Reuma is een auto-immuunaandoening die vaak sluimerend begint, waarna de klachten mogelijk steeds erger worden. “Er zijn zo’n honderd verschillende vormen van de ziekte”, zegt dokter Valérie Lambrecht. “Ook kinderen kunnen getroffen worden door reuma, en zonder ingrijpen wordt de pijn alleen maar erger.” De arts legt uit wat de meest voorkomende symptomen zijn en hoe je die kunt behandelen.
Filip Osselaer 23-02-23, 08:00 Laatste update: 23-02-23, 08:45
Ontstekingsreuma (of ‘artritis’) is geen slijtage van het kraakbeen zoals bij artrose. “Het is een auto-immuunaandoening”, zegt dokter Valérie Lambrecht, diensthoofd Reumatologie van het AZ Maria Middelares in Gent. “Het betekent dat je afweersysteem antistoffen aanmaakt tegen je eigen lichaam. Dat immuunsysteem bestrijdt normaal infecties en beschermt je tegen virussen en bacteriën. Maar bij een auto-immuunaandoening gaat er iets fout, ontspoort dat systeem, wat er in geval van gewrichtsreuma toe leidt dat de gewrichten gaan ontsteken.”
“Reuma begint vaak sluimerend”, zegt Valérie Lambrecht. “Mensen krijgen dan pijn en vaak zwelling in de gewrichten of in de rug. Typisch zijn pijnklachten tijdens de nacht, en bij het wakker worden een gevoel van stramheid. Iedereen voelt zich ’s morgens wel eens stram. Maar als dat abnormaal lang duurt, langer dan een uur, dan kan dat wijzen op een beginnende ontstekingsreuma.”
“Vaak verdwijnen die pijn en stramheid wel weer in de loop van de dag, door te gaan bewegen. Dat is overigens een belangrijk verschil met artrose. Daarbij verergert de pijn doorgaans later op de dag. Bij ontstekingsreuma is het andersom: de pijn is dan ’s ochtends meestal het ergst.”
Als de klachten van pijn en stramheid erger worden, is het tijd om aan de alarmbel te trekken, zegt de specialist: “Zonder ingrijpen worden reumapijnen immers almaar erger. Bovendien zal je merken dat de gewrichten gezwollen zijn, of dat ze rood beginnen te zien.”
Honderd vormen én alle leeftijden
Er zijn zo’n honderd verschillende vormen van reuma. “Er kunnen heel wat verschillende gewrichten aangetast worden, en dit op zeer uiteenlopende leeftijden”, zegt Lambrecht. “Reumatoïde artritis is de meest voorkomende vorm van gewrichtsreuma. Het is een reuma van vooral de kleinere gewrichten, zoals de handen en de voeten. Deze aandoening kent een piek bij mensen vanaf 50 à 60 jaar.”
“Bij andere soorten reuma, zoals spondyloartritis of psoriasisartritis, komt vaker aantasting voor van de grote gewrichten, zoals de knieën en de enkels. Hoewel het gelukkig niet vaak voorkomt, kunnen ook kinderen reuma krijgen. Naast gewrichtsreuma bestaat er ook bindweefselreuma, zoals lupus, wat dan weer vaker voorkomt bij twintig- en dertigjarigen, vooral bij vrouwen.”
“Globaal genomen komt reuma net zo vaak voor bij mannen als bij vrouwen”, vertelt de reumatoloog. “Sommige vormen van reuma komen vaker voor bij het ene dan bij het andere geslacht. Zo komt spondyitis ankylosans (of ‘ziekte van Bechterew’, een aandoening aan de wervelkolom) vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Maar algemeen genomen staat op reuma dus geen geslacht noch leeftijd. Over hoeveel Belgen het treft, variëren de cijfers nogal naargelang de bron die je erop naslaat, maar je kan stellen dat één op de tien er ooit mee te maken krijgt.”
Behandelen kan …
In eerste instantie houdt – bij het stellen van de diagnose – de reumatoloog een uitgebreide ondervraging en voert die een grondig klinisch onderzoek uit. Vaak wordt dat aangevuld met een bloedafname. Het bloed kan worden onderzocht op ontstekingswaarden en reumafactoren – die laatste zijn eiwitten die met het afweersysteem te maken hebben. Maar niet alle vormen van reuma zijn opspoorbaar in het bloed. “Meestal komt daar ook beeldvorming bij, zoals een echografie, een radiografie, botscan of MRI, afhankelijk van de klachten.”
En dan komt de medicatie: “Dat kan in de vorm van een pil, maar de afgelopen tien tot twintig jaar zijn er nieuwe behandelingen gekomen, waarbij medicatie met onderhuidse inspuitingen of via een infuus kan worden toegediend. Er bestaat intussen een groot spectrum van middelen.”
… genezen niet
Behandeling is dus mogelijk. Maar genezen? Neen, dat voorlopig niet. “Reuma is een chronische ziekte. Wie de diagnose krijgt, krijgt die per definitie levenslang. Omdat reuma blijvend is, proberen we patiënten door medicatie in remissie te brengen. Dat wil zeggen dat we de mensen met reuma klachtenvrij trachten te maken. Op zich is dat goed nieuws. Reuma zorgt dus niet altijd voor evenveel last, je voelt als patiënt niet altijd evenveel pijn. Reuma gaat in opstoten, er zijn periodes waarin je er minder last van hebt. Maar een patiënt moet wél blijvend behandeld worden om die pijn onder controle te houden. Als de behandeling gestopt wordt, dan zal de pijn meestal terugkeren.”
Omdat reuma een genetische aandoening is – de ene mens heeft er nu eenmaal aanleg voor, de andere niet – zal bewegen en sporten de ziekte niet tegenhouden. “En toch is bewegen uiterst belangrijk”, zegt Lambrecht. “Het is zelfs deel van de behandeling.”
SpondyGazet 